Wycinka drzew to nie tylko kwestia techniczna czy estetyczna. To również obszar ściśle regulowany prawem, w którym kluczową rolę odgrywa ochrona przyrody, a szczególnie — ptaków. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że nawet na własnej posesji usunięcie drzewa może wymagać wcześniejszej opinii ornitologicznej. Kiedy dokładnie jest ona konieczna, kto ją wydaje i jakie mogą być konsekwencje jej braku? Wyjaśniamy szczegółowo poniżej.
Dlaczego opinia ornitologa jest potrzebna?
W Polsce wszystkie gatunki ptaków, z wyjątkiem kilku gatunków łownych, są objęte ochroną prawną. Ochrona ta wynika z przepisów Ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880 z późn. zm.) oraz rozporządzeń Ministra Klimatu i Środowiska.
Zgodnie z prawem, nie wolno niszczyć siedlisk, lęgów, gniazd, ani płoszyć ptaków w okresie ich rozrodu i wychowu młodych. To oznacza, że nawet jeśli drzewo rośnie na prywatnej działce, jego wycinka w okresie lęgowym może być złamaniem przepisów ochrony przyrody.
Właśnie dlatego, zanim rozpocznie się wycinkę, często konieczne jest zasięgnięcie opinii ornitologa, czyli specjalisty, który oceni, czy na danym drzewie lub w jego otoczeniu znajdują się gniazda ptaków lub inne miejsca lęgowe.
Kiedy opinia ornitologa jest obowiązkowa?
Nie istnieje jeden przepis, który wprost nakazuje „zawsze” uzyskanie opinii ornitologa przed wycinką. Jednak w praktyce, obowiązek ten wynika z konieczności przestrzegania prawa ochrony gatunkowej ptaków.
Opinia ornitologa jest wymagana lub zalecana w szczególności wtedy, gdy:
- 🌳 Wycinka planowana jest w okresie lęgowym ptaków – czyli od 1 marca do 15 października.
W tym czasie większość gatunków zakłada gniazda, składa jaja i wychowuje młode. Nawet jeśli gniazdo jest puste, jego zniszczenie w okresie ochronnym może być naruszeniem prawa. - 🏙️ Drzewa znajdują się w terenach zurbanizowanych – parkach, ogrodach, przy osiedlach, szkołach czy firmach.
Ptakom coraz częściej brakuje naturalnych siedlisk, więc adaptują one miejskie drzewa i krzewy jako miejsca lęgowe. - 🏗️ Wycinka związana jest z inwestycją budowlaną lub drogową.
W przypadku prac inwestycyjnych, urzędy (np. gminy, RDOŚ) często wymagają przedstawienia opinii ornitologicznej jako załącznika do wniosku o zgodę na wycinkę. - 🌲 Wycinka dotyczy większej liczby drzew lub zadrzewień liniowych – np. alei, pasów przydrożnych, zadrzewień śródpolnych.
W takich miejscach ptaki lęgną się szczególnie często, a kontrola ornitologiczna pozwala uniknąć niepotrzebnych strat przyrodniczych. - 🕊️ Na drzewie widoczne są dziuple, gniazda lub ślady bytowania ptaków.
To najprostszy sygnał, że potrzebna jest ekspertyza ornitologiczna. Czasem gniazda są dobrze ukryte, więc tylko specjalista potrafi je rozpoznać.
Jak wygląda opinia ornitologiczna?
Opinia ornitologiczna to dokument sporządzony przez uprawnionego ornitologa po dokonaniu wizji lokalnej.
W jej treści znajduje się m.in.:
- opis lokalizacji i charakterystyki drzew,
- stwierdzone gatunki ptaków (jeśli są obecne),
- informacje o gniazdach i okresie lęgowym,
- zalecenia dotyczące terminu i sposobu prowadzenia prac,
- ewentualne wymogi kompensacyjne (np. montaż budek lęgowych).
Ekspertyza ma zwykle charakter opinii przyrodniczej, a nie decyzji administracyjnej – ale jest kluczowym dokumentem w procesie wydawania zezwoleń na wycinkę.
Co grozi za brak opinii ornitologa?
Zniszczenie siedliska lub gniazda ptaka w okresie ochronnym może być traktowane jako naruszenie przepisów o ochronie gatunkowej zwierząt.
Konsekwencje mogą być poważne:
- mandat do 500 zł – w przypadku wykroczenia,
- kara do 5 000 zł lub więcej – jeśli zniszczenie dotyczy gatunków chronionych,
- a w skrajnych przypadkach – odpowiedzialność karna z art. 181 Kodeksu karnego („zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach”).
W praktyce jednak urzędnicy częściej nakładają obowiązek wstrzymania prac i uzyskania ekspertyzy, co generuje opóźnienia i dodatkowe koszty.
Jak uniknąć problemów? Dobre praktyki przy planowaniu wycinki
- Zlecaj ocenę ornitologiczną przed rozpoczęciem prac – szczególnie od marca do października.
- Planuj wycinkę poza sezonem lęgowym, czyli od listopada do lutego – to najbezpieczniejsze rozwiązanie.
- Dokumentuj przebieg prac – zdjęcia przed i po, protokół ornitologa, zgoda urzędowa.
- W przypadku dużych inwestycji – wykonaj kompleksową inwentaryzację przyrodniczą.
- Zachowuj część starych drzew lub dziuplastych pni – są one cenne dla ptaków i nietoperzy.
Dlaczego warto współpracować z ornitologiem?
Wbrew pozorom, opinia ornitologa to nie tylko „papier do urzędu”.
To realne wsparcie w planowaniu prac, które pozwala uniknąć błędów i odpowiedzialności.
Doświadczony specjalista pomoże też:
- wyznaczyć terminy bezpieczne dla przyrody,
- zaproponować działania kompensacyjne,
- przygotować dokumentację potrzebną do urzędu,
- doradzić, jak prowadzić wycinkę z zachowaniem zasad ekologii.
Podsumowanie
Opinia ornitologiczna przed wycinką drzew jest nie tylko formalnością – to kluczowy element ochrony przyrody, który chroni zarówno ptaki, jak i wykonawcę prac przed problemami prawnymi.
Jeśli planujesz usunięcie drzew między marcem a październikiem, warto skontaktować się z ornitologiem i sprawdzić, czy w drzewach nie gniazdują ptaki.
Dzięki temu unikniesz kar, opóźnień i – co najważniejsze – przyczynisz się do zachowania cennej przyrody w swoim otoczeniu.
Jeśli szukasz sprawdzonej ekipy, która w bezpieczny dla ciebie i otoczenia sposób, zajmie się usunięciem wybranych przez ciebie drzew – Sprawdź naszą ofertę wycinki drzew we Wrocławiu i okolicach!
